Toen de Wet bestuur en toezicht rechtspersonen (WBTR) op 1 juli 2021 in werking trad, hebben veel verenigingen en stichtingen onderzocht wat de nieuwe regels voor hun organisatie betekenden. Statuten werden aangepast, bestuursreglementen bekeken en verantwoordelijkheden opnieuw besproken.

Toch betekende dat niet dat iedere organisatie direct klaar was voor de toekomst. Voor een aantal wettelijke bepalingen gold een overgangstermijn, die op 1 juli 2026 is afgelopen. Dat maakt dit een logisch moment om opnieuw kritisch naar uw organisatie te kijken. Niet alleen naar de statuten, maar vooral naar de manier waarop uw bestuur in de praktijk functioneert. Want goed bestuur draait uiteindelijk niet om wat er op papier staat, maar om hoe besluiten worden genomen, verantwoordelijkheden zijn verdeeld en risico’s worden beheerst.

De WBTR gaat verder dan een statutenwijziging

Bij de invoering van de WBTR lag de nadruk vooral op de juridische documenten. Dat was begrijpelijk, want veel organisaties moesten hun statuten aanpassen om aan de nieuwe wet te voldoen.Inmiddels is duidelijk dat de wet veel verder reikt. De WBTR gaat ook over zorgvuldig bestuur, transparantie en het voorkomen van ongewenste situaties. Dat vraagt niet alleen om actuele statuten, maar ook om een bestuurscultuur waarin verantwoordelijkheden helder zijn en besluiten zorgvuldig worden genomen. Juist daarom is het verstandig om niet alleen uw documenten te controleren, maar ook de dagelijkse bestuurspraktijk regelmatig tegen het licht te houden.

Zijn verantwoordelijkheden voor iedereen duidelijk?

Binnen veel verenigingen en stichtingen worden taken verdeeld over bestuursleden, commissies en medewerkers. Dat maakt een organisatie slagvaardig, maar kan ook leiden tot onduidelijkheid. Wie is bevoegd om overeenkomsten te ondertekenen? Wanneer is een bestuursbesluit noodzakelijk? En wie houdt toezicht op de uitvoering van gemaakte afspraken?

Wanneer deze verantwoordelijkheden niet duidelijk zijn vastgelegd, kunnen er verschillende interpretaties ontstaan. Dat hoeft niet direct problemen op te leveren, maar wordt vaak zichtbaar wanneer een bestuurder vertrekt, een conflict ontstaat of een belangrijke beslissing moet worden genomen. Door verantwoordelijkheden regelmatig te evalueren, voorkomt u onduidelijkheid en versterkt u de kwaliteit van de besluitvorming.

Hoe gaat uw bestuur om met tegenstrijdige belangen?

Een belangrijk onderdeel van de WBTR is de regeling rondom tegenstrijdig belang. Bestuurders mogen het belang van de organisatie nooit ondergeschikt maken aan een persoonlijk belang. In de praktijk hoeft dat niet alleen te gaan over financiële belangen. Ook zakelijke relaties, familiebanden of andere persoonlijke betrokkenheid kunnen invloed hebben op de objectiviteit van een besluit.

Dat betekent niet dat een bestuurder direct moet terugtreden. Wel is het belangrijk dat mogelijke belangen tijdig worden besproken en dat hierover transparante afspraken bestaan. Wanneer duidelijk is hoe uw bestuur hiermee omgaat, voorkomt u vragen achteraf en versterkt u het vertrouwen binnen én buiten de organisatie.

Is uw organisatie voorbereid als een bestuurder uitvalt?

Een onderwerp dat bij de invoering van de WBTR veel aandacht kreeg, maar in de praktijk nog regelmatig wordt vergeten, is belet en ontstentenis. Met andere woorden: wat gebeurt er wanneer een bestuurder tijdelijk of definitief zijn functie niet kan uitoefenen? Dat kan bijvoorbeeld het gevolg zijn van ziekte, een onverwacht vertrek of andere omstandigheden waardoor een bestuurder zijn taken niet meer kan vervullen.

Juist op zulke momenten is het belangrijk dat vooraf duidelijk is hoe de organisatie verder gaat. Wie neemt de verantwoordelijkheden over? Kan het bestuur nog rechtsgeldige besluiten nemen? En hoe wordt de continuïteit gewaarborgd? Een regeling voor belet en ontstentenis is daarom geen formaliteit, maar een belangrijk onderdeel van goed bestuur.

Nieuwe bestuursleden verdienen een goede start

Besturen veranderen voortdurend. Nieuwe bestuursleden brengen frisse ideeën en nieuwe kennis mee, maar kennen de organisatie vaak nog niet volledig. Daarom is een goede overdracht minstens zo belangrijk als een goede werving. Nieuwe bestuurders moeten niet alleen weten wat de missie en ambities van de organisatie zijn, maar ook begrijpen hoe besluitvorming plaatsvindt, welke verantwoordelijkheden zij dragen en welke afspraken binnen het bestuur gelden. Een zorgvuldig inwerkproces voorkomt misverstanden en draagt bij aan een bestuur dat sneller en effectiever kan samenwerken.

Goed bestuur vraagt om periodiek onderhoud

Veel organisaties voeren jaarlijks een financiële controle uit. Dat vinden we vanzelfsprekend. Voor governance en juridische afspraken gebeurt dat veel minder vaak, terwijl juist daar ongemerkt risico’s kunnen ontstaan. Zijn de statuten nog actueel? Sluit het bestuursreglement nog aan bij de praktijk? Worden besluiten zorgvuldig vastgelegd? En weten bestuursleden welke verantwoordelijkheden zij hebben?

Door deze vragen periodiek te bespreken, voorkomt u dat kleine aandachtspunten uitgroeien tot grotere problemen. Bovendien zorgt een regelmatige evaluatie ervoor dat uw organisatie ook bij bestuurswisselingen of nieuwe ontwikkelingen stevig blijft staan.

De WBTR als kans om uw bestuur te versterken

De Wet bestuur en toezicht rechtspersonen wordt soms gezien als een juridische verplichting. In werkelijkheid biedt de wet juist een kans om kritisch te kijken naar de manier waarop uw organisatie wordt bestuurd. Een bestuur dat werkt met duidelijke afspraken, transparante besluitvorming en heldere verantwoordelijkheden is niet alleen beter voorbereid op juridische vraagstukken, maar ook slagvaardiger en toekomstbestendiger.

Bij WingWays ondersteunen wij verenigingen, stichtingen en brancheorganisaties bij governance, bestuurlijke ondersteuning en juridische vraagstukken. Wij helpen organisaties niet alleen om aan de wet te voldoen, maar vooral om de uitgangspunten van de WBTR praktisch toe te passen in de dagelijkse bestuurspraktijk.

Twijfelt u of uw organisatie na 1 juli 2026 nog volledig voldoet aan de WBTR? Dan is dit het juiste moment om uw bestuur, statuten en werkwijze opnieuw onder de loep te nemen. Een periodieke controle voorkomt verrassingen en draagt bij aan een organisatie die met vertrouwen vooruit kan kijken. Neem hier contact met ons op.